Mode Découverte Gratuit (Accès 1-Clic)
Vous profitez d'un accès libre aux premières leçons de ce cours. Créez un compte gratuit pour enregistrer votre progression et accéder aux quiz !
قواعد إيجاد الدوال الأصلية (الخطية والمركبة)
قواعد الحساب التكاملي — الخطية والمركبة
الخطية في التكامل
إذا كانت $F$ دالة أصلية لـ $f$ و $G$ دالة أصلية لـ $g$، فإن:
$$\int [\alpha f(x) + eta g(x)]\, dx = \alpha F(x) + eta G(x) + C$$
مثال:
$$\int (4e^x - \frac{3}{x} + 5)\, dx = 4e^x - 3\ln|x| + 5x + C$$
تكامل الدوال المركبة — القاعدة الأساسية
$$\int u'(x) \cdot [u(x)]^n\, dx = \frac{[u(x)]^{n+1}}{n+1} + C \quad (n eq -1)$$
$$\int \frac{u'(x)}{u(x)}\, dx = \ln|u(x)| + C$$
$$\int u'(x) \cdot e^{u(x)}\, dx = e^{u(x)} + C$$
أمثلة تطبيقية — الدوال المركبة
مثال 1: $\displaystyle\int \frac{2x+1}{x^2+x+3}\, dx$
نلاحظ أن البسط هو مشتقة المقام: $(x^2+x+3)' = 2x+1$
$$\int \frac{u'(x)}{u(x)}\, dx = \ln|u(x)| + C$$
$$\Rightarrow \int \frac{2x+1}{x^2+x+3}\, dx = \ln(x^2+x+3) + C$$
مثال 2: $\displaystyle\int (2x-3)e^{x^2-3x}\, dx$
نلاحظ أن $(x^2-3x)' = 2x-3$، إذن:
$$\int (2x-3)e^{x^2-3x}\, dx = e^{x^2-3x} + C$$
مثال 3 (بطاقة BAC): $\displaystyle\int \frac{x}{\sqrt{x^2+1}}\, dx$
نكتب: $\dfrac{x}{\sqrt{x^2+1}} = \dfrac{1}{2} \cdot \dfrac{2x}{\sqrt{x^2+1}} = \dfrac{1}{2} \cdot \dfrac{(x^2+1)'}{\sqrt{x^2+1}}$
$$\int \frac{x}{\sqrt{x^2+1}}\, dx = \frac{1}{2} \cdot 2\sqrt{x^2+1} + C = \sqrt{x^2+1} + C$$
تقييم: قواعد الحساب التكاملي
اختبر فهمك لتكامل الدوال المركبة والخطية
© 2026 DzSmartEduc Learning Platform